HARI AL-QUDS: ANALISIS PERBANDINGAN PENDEKATAN SUNNI DAN SYIAH-IRAN
Hari al-Quds ialah hari solidariti terhadap Palestin yang diisytiharkan selepas Revolusi Iran dan diraikan pada Jumaat terakhir bulan Ramadan setiap tahun. Dalam kerangka rasmi Republik Islam Iran, ia bukan sekadar hari peringatan, tetapi acara besar yang menghimpunkan unsur agama, politik dan mobilisasi massa.
Dalam kerangka Sunni arus perdana, Palestin difahami sebagai amanah umat yang melangkaui mazhab dan negara. Ia isu akidah, maruah, kemanusiaan dan keadilan. Sebab itu pembelaan terhadap Palestin dalam dunia Sunni biasanya digerakkan melalui khutbah, pendidikan, bantuan kemanusiaan, boikot berstrategi, tekanan diplomatik dan pembelaan terhadap hak rakyat Palestin secara kolektif. Palestin, dalam bacaan Sunni, bukan milik mana-mana rejim dan bukan alat untuk menobatkan satu kuasa sebagai pemimpin tunggal umat.
Sebab itu dunia Sunni tidak memerlukan kerangka Tehran untuk membela al-Quds. OIC sejak lama menegaskan Palestin dan al-Quds al-Sharif sebagai isu pusat umat Islam. Rabita al-‘Alam al-Islami pula mempertahankan hak Palestin dan kedudukan Jerusalem Timur sebagai ibu kota Palestin melalui bahasa diplomasi Sunni arus perdana. International Union of Muslim Scholars pula mengangkat isu al-Quds melalui “Global Jerusalem Week” yang dikaitkan dengan Israk Mikraj dan pembebasan Baitulmaqdis oleh Salahuddin al-Ayyubi.
Ini menunjukkan bahawa dunia Sunni mempunyai rangka sendiri untuk membela al-Quds: sirah Nabi Muhammad SAW, Masjid al-Aqsa, Israk Mikraj, Umar al-Khattab, Salahuddin al-Ayyubi, wakaf Baitulmaqdis, pendidikan umat, bantuan kemanusiaan dan tekanan antarabangsa. Ia tidak perlu menumpang simbol revolusi Iran.
Pandangan Syeikh Yusuf al-Qaradhawi juga penting dalam hal ini. Beliau sangat tegas membela Palestin dan melihat Jerusalem bukan hanya milik Palestin atau Arab, tetapi amanah seluruh umat Islam. Namun pada masa yang sama, beliau turut mengkritik pengaruh Syiah-Iran dalam masyarakat Sunni. Inilah garis yang matang: Palestin wajib dibela, tetapi Iran tidak boleh diberi cek kosong.
Di sinilah perbezaan pendekatan Sunni dan pendekatan Syiah-Iran menjadi jelas. Dalam pendekatan Sunni, Palestin kekal sebagai amanah umat. Tetapi dalam pendekatan rasmi Republik Islam Iran, Palestin sering diserap ke dalam naratif revolusi. Di permukaan, ia kelihatan sebagai solidariti terhadap Palestin. Tetapi pada lapisan lebih dalam, ia menjadi ritual politik yang mengukuhkan legitimasi Tehran.
Maka masalah utama Hari al-Quds bukan pada al-Quds itu sendiri, tetapi pada cara simbol itu digunakan. Walaupun ia masih membawa nilai besar dalam kesedaran umat Islam, penggunaannya yang terlalu rapat dengan kepentingan politik Iran telah menghakis sebahagian legitimasi dan reputasinya dalam kalangan komuniti bukan Syiah di Timur Tengah.
Ramai tidak menolak Palestin. Ramai juga tidak menolak kesucian al-Quds. Tetapi ramai menolak percubaan menjadikan Palestin sebagai lesen moral untuk mengukuhkan pengaruh sebuah negara yang pada masa sama aktif membina jaringan militia, campur tangan politik dan konflik serantau.
Sebab itu seruan untuk bersatu atas nama Palestin tidak lagi sentiasa didengar sebagai seruan Islam yang tulen. Ia semakin dibaca sebagai bahasa politik yang sarat dengan agenda kepimpinan serantau.
Kritik ini bukan datang daripada Sunni sahaja. Dalam konteks ini, Ali Mohaqiq Nasab muncul sebagai suara yang signifikan. Beliau diperkenalkan sebagai ulama Syiah Afghanistan bergelar Ayatullah dan memiliki kedudukan ijtihad. Lebih penting, beliau bukan sekadar mengkritik Hari al-Quds dari sudut politik, tetapi mengambil pendirian lebih keras dengan mengharamkan penyertaan umat Syiah dalam demonstrasi Hari al-Quds versi rasmi Iran.
Bagi beliau, Hari al-Quds tidak lagi berdiri sebagai wadah tulen pembelaan Palestin. Ia telah bertukar menjadi instrumen negara Iran yang akhirnya merugikan umat Islam sendiri, khususnya komuniti Syiah Afghanistan. Pada pandangan beliau, tenaga, emosi dan sentimen agama masyarakat Syiah telah diperalatkan untuk kepentingan geopolitik Tehran, termasuk dalam konflik Syria bagi mempertahankan Bashar al-Assad. Akhirnya darah umat Islam tertumpah, jurang Sunni-Syiah semakin melebar, dan Palestin dijadikan modal moral untuk agenda kuasa mereka.
Maka penolakan terhadap Hari al-Quds versi Iran bukanlah penolakan terhadap Palestin. Ia penolakan terhadap eksploitasi isu Palestin oleh sebuah rejim yang menggunakan agama sebagai modal geopolitik.
Di Malaysia, umat Sunni perlu mengambil sikap matang. Jangan kerana benci Iran, kita menjadi dingin terhadap Palestin. Itu salah. Tetapi jangan pula kerana semangat Palestin, kita menelan semua naratif Tehran. Itu juga salah.
Jika ada program al-Quds di Malaysia, fokusnya mesti jelas: Palestin, Masjid al-Aqsa, Gaza, bantuan kemanusiaan, pendidikan umat dan tekanan diplomatik terhadap rejim Zionis Israel. Jangan jadikan pentas itu ruang memuja Khomeini, Khamenei, IRGC, Hizbullah atau mana-mana agenda negara asing.
Lebih baik umat Sunni Malaysia membina kerangka sendiri seperti Minggu al-Aqsa Malaysia, Minggu Solidariti Palestin, Malaysia Bersama Palestin: Keadilan, Kemanusiaan dan al-Quds atau Minggu Solidariti Palestin dan al-Aqsa Malaysia. Biar naratifnya berpijak pada sirah Nabi Muhammad SAW, Umar al-Khattab, Salahuddin al-Ayyubi, wakaf Baitulmaqdis, penderitaan Palestin dan kezaliman rejim Zionis Israel.
Kesimpulannya, perbezaan antara pendekatan Sunni dan Syiah-Iran dalam isu Palestin bukan semata-mata soal siapa lebih cinta kepada al-Quds. Soal yang lebih mendasar ialah siapa yang mentafsir al-Quds, siapa yang memimpin naratif pembebasan, dan siapa yang meraih keuntungan politik daripada simbol itu.
Dunia Sunni tidak menolak al-Quds. Dunia Sunni tidak menolak Palestin. Dunia Sunni tidak menolak perjuangan mempertahankan Masjid al-Aqsa. Yang ditolak ialah apabila al-Quds dijadikan hak milik politik Tehran.
Bela Palestin. Pertahan al-Aqsa. Lawan kezaliman rejim Zionis Israel. Tetapi jangan serahkan al-Quds kepada Iran.
